Odspajanie posypki utwardzającej DST – z winy betonu
Posadzki przemysłowe betonem stoją
99% wszystkich betonowych posadzek przemysłowych jest utwardzane suchymi posypkami utwardzającymi. Mało kto decyduje się dziś na posadzkę przemysłowa bez utwardzenia. Obserwujemy ostatnio nasilające się zjawisko – odspajanie posypki utwardzającej na posadzkach. Jest to wada istotna posadzki, która ma bezpośredni wpływ na jej funkcjonowanie.
Odparzenie posypki to problem poważny, który może pociągać za sobą duże konsekwencje organizacyjne (przesunięcia czasowe, opóźnienia w uruchomieniu obiektu, kolizje terminów), a co za tym idzie, także finansowe.
Skąd bierze się odspojenie warstwy utwardzonej?
Okazuje się, że nie jest to problem samych posypek, a problem możliwości ich prawidłowego wtarcia przez wykonawców. To zjawisko może mieć kilka głównych przyczyny. Generalnie możemy podzielić przyczyny odspajania się posypki na 3 główne kategorie: przyczyny po stronie betonu, przyczyny po stronie warunków wykonywania prac i przyczyny po stronie wykonawczej. Dlaczego to cię powinno zainteresować? Dlatego, że w wielu przypadkach Inwestor, czy Generalny wykonawca bierze beton na siebie! Przejmując tym samym sporą część ryzyka!
W tym artykule omówimy kwestie tego czym objawia się odspojenie posypki od betonu. Pokażę Ci również przyczyny leżące po stronie betonu, dla których posypka może się odparzać. Beton, jako główny materiał budulcowy naszej posadzki, powinien przyjąć posypkę z otwartymi ramionami, ale z jakiegoś powodu tego nie robi. Na końcu opowiem o tym jak ograniczyć ryzyko odspojenia utwardzenia powierzchniowego związane z betonem.
Odspajanie wierzchniej warstwy utwardzanej – jaka jest skala problemu?
Ale zanim do tego przejdziemy, zastanówmy się nad skalą problemu. W Polsce rocznie układa się miliony metrów posadzek przemysłowych betonowych. Siłą rzeczy przy większej skali tego typu realizacji z odspojoną posypką musi być więcej. Ostatnio jednak jest tego zatrważająco dużo.
Jak objawia się odspajanie posypki od betonu?
Brak stworzenia monolitycznej substancji posypki z betonem rozpoznać możemy poprzez odparzenia (czasami miejsca te są wyraźnie ciemniejsze, przypalone), liczne spękania włosowate, ale grubsze niż te wynikające z nagłego odparowania wilgoci. Posadzka w tym miejscu po przesunięciu po jej powierzchni zwykłego młotka budowlanego powoduje, że w miejscach odparzeń posadzka wydaje charakterystyczny dźwięk – „szeleści”. A po opukaniu obszaru z odspojoną posypką słychać głuchy odgłos.
I choć wydaje się, że posypka się trzyma to jest pewne, że po obciążeniu posadzki i w trakcie jej normalnej eksploatacji te miejsca się wykruszą, posypka będzie odspajać się płatami. Skutkuje to zwykle tzw. delaminacją czyli odspojeniem warstwy wierzchniej – utwardzonej posadzki od betonu.
Rozwarstwienia sięgają od 1 do kilku milimetrów w zależności od tego jak dużo posypki wykonawca nieskutecznie próbował wetrzeć. Tego typu usterka może występować punktowo, sporadycznie i można ją naprawić miejscowo, ale zdarzają się również przypadki masowego występowania tego zjawiska na powierzchni całej płyty posadzkowej.
Jakie są przyczyny odparzeń utwardzaczy DST leżące po stronie betonu?
Wybór betonu, jak również dobór dostawcy betonu i sposobu jego podania ma kluczowe znaczenie dla jakości posadzki betonowej.
Rodzaj mieszanki betonowej
Przede wszystkim musi to być beton posadzkowy – czyli beton o odpowiedniej konsystencji, przyroście wytrzymałości, obrabialności, stosunku wody do cementu (w/c), rodzajowi i ilości kruszywa (krzywa przesiewu, punkt piaskowy), użytych cementów w zależności od pory roku i domieszek mających wpływ na w/w cechy betonu.
Pod żadnym pozorem nie wolno wykonywać posadzek betonowych z betonu towarowego. Beton towarowy bowiem przeznaczony jest o wykonywania elementów konstrukcyjnych w budownictwie, zwykle w formach takich jak deskowania, szalunki czy formy gotowe. Po zaaplikowaniu nie jest modyfikowany np. przez dodawanie posypek utwardzających i obrabiany mechanicznie przez zacieranie.
Wytrzymałość ma przyrastać szybko, aby wykonany element móc jak najszybciej rozszalować i obciążać. Jest to beton szybciej wiążący, w którym hydratacja cementu następuje szybciej, a ewentualną obróbkę wykonuje się po całkowitym stwardnieniu, a nie jak w przypadku betonu posadzkowego, w trakcie jego wiązania.
Jaki to ma znaczenie? KLUCZOWE!
Z uwagi na to beton towarowy jest słabo obrabialny i mało przewidywalny (gwałtowne, nierównomierne wiązanie) w związku z tym nie nadaje się jako beton na posadzki. A tym samym, aby go utwardzać suchymi posypkami. Ryzykantów posadzkowych kusi jednak niższą ceną. Nie warto jednak ulec pokusie tych pseudo oszczędności, ponieważ skutki mogą być opłakane (włącznie z pyleniem posadzki betonowej).
Klasa betonu na posadzki przemysłowe
Posadzek nie powinno się wykonywać z betonu o klasie niższej niż C20/25, ani wyższej niż C30/37. Niezależnie od grubości płyty betonowej. W jaki sposób uzyskuje się określone klasy betonu? Zwiększając ilość cementu na 1 m3 mieszanki i różnicując rodzaj kruszywa.
Skupmy się jednak na cemencie. Jest górna granica określana przez producentów posypek na poziomie 350 kg/ m3 mieszanki. Jej przekroczenie powoduje, że beton traci swoje inne, cenne dla wykonawcy, a później użytkownika właściwości (trwałość posadzki przemysłowej). Im wyższej klasy beton posadzkowy, tym trudniej się go obrabia i utwardza posypkami.
Technologicznie posypkę wsypujemy na obrabianą powierzchnię betonu w odpowiednim momencie, a następnie wcieramy ją mechanicznie i wielostopniowo wygładzamy powierzchnię posadzki. Przy zbyt wysokiej klasie betonu proces utwardzania mleczka cementowego staje się trudny. Czasem wręcz niemożliwy, a próba wtarcia w taki beton posypki kończy się właśnie oparzeniami, odspojeniem.
Kompatybilność podłoża betonowego z posypką utwardzającą
Niektóre odspojenia posypki biorą się z tego, że mieszanka betonowa zawiera domieszki, których dostawca posypki nie zaleca, albo ich ilość jest przekroczona np. popiół. Podobnie, gdy mieszanka betonowa zawiera cement innego rodzaju niż zalecany przez producenta posypki i dochodzi do niepożądanej reakcji na styku beton posypka utwardzająca.
Dlatego warto dobrać odpowiednią posypkę do betonu, który w zadanej ilości i czasie może zostać podany w miejsce zabudowania. Dlaczego w tę stronę – posypka do betonu, a nie na odwrót? Beton jest podstawą, posypka jest dodatkiem, posypkę dowiozą TIR-em gdzie chcesz, betonu TIR-em na budowę Ci nie dowiozą.
Beton nie trzyma wody
Punkt piaskowy to procentowy udział piasku (kruszywo o frakcji 0-2 mm) liczony wagowo w całej masie kruszywa w betonie (frakcje 0-16 mm). Jego ilość oraz jakość decyduje o tym, jak mocno płyta betonowa „trzyma” wodę po jej ułożeniu, zniwelowaniu i zawibrowaniu.
Jeżeli frakcji pylistych jest zbyt mało, wtedy beton odda dużą ilość wody na powierzchnię. A to zmieni stosunek w/c wierzchniej warstwy posadzki i bardzo osłabi jej wierzchnią warstwę.
Beton nie daje wystarczającej ilości „towaru” (mleczka betonowego) na powierzchni posadzki
Na powierzchni betonu będzie zbyt mało „towaru”, „szpajsu” – zaczynu cementowego (zaczyn może być zbyt rozwodniony), aby taką powierzchnię utwardzić posypką. Taka „rozcieńczona” i utwardzana powierzchnia może się odspoić. Dzieję się to często na betonach z betoniarni, które korzystają ze zbyt mocno wypłukanego piasku, ubogiego we frakcje pyliste. Uwaga na takie betony!
Z drugiej strony mamy betony, które bardzo mocno trzymają wodę. Po ułożeniu, zniwelowaniu i zawibrowaniu powierzchnia płyty betonowej jest dziwnie sucha, jak mówią posadzkarze „zbyt mało spocona”.
Wtarcie posypki w taki beton jest możliwe, ale na pewno nie w zalecanej ilości 3-4 kg na 1 m2 posadzki. Chęć wsypania zalecanej ilości posypki na beton, który nie ma szans jej przyjąć, kończy się odparzeniami i delaminacją posadzki.
Zbrojnie posadzek betonowych zbrojeniem rozproszonym
Omawiam ten temat przy okazji betonu, dlatego, że włókno dodawane jest na betoniarni. A następnie przyjeżdża jako integralna część mieszanki betonowej na budowę.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na zbrojenie betonu. Zbrojenie rozproszone stalowe jest nienasiąkliwe (jednak ulega korozji) i nie ma wpływu na zatrzymanie wody w betonie. Jednak zbrojenie włóknami polipropylenowymi czy kopolimerowymi może mieć, jeśli są nasiąkliwe. Dodatek nasiąkliwego włókna w ilości 1,8 – 2,2 kg /m3 mieszanki potrafi drastycznie zmienić sposób w jaki beton trzyma i oddaje wodę.
Wykonawcy, którzy wykonują całe życie posadzki na włóknie stalowym i przesiadają się na włókno z tworzywa sztucznego mogą zostać bardzo mocno zaskoczeni w trakcie obróbki mechanicznej takiego betonu. Dlatego warto wybrać włókno, które jest całkowicie nienasiąkliwe i dobrze się zaciera. Trzeba jednak pamiętać, że jest jednak lżejsze od stalowego i ma większą tendencję do wypływania na powierzchnię posadzki.
Napowietrzenie mieszanki betonowej
Na utrzymanie i oddawanie wody mają również wpływ domieszki do betonu i zawartość powietrza (napowietrzenie). Stosujemy domieszki do betonu, aby zmienić jego właściwości ze względu np. na warunki atmosferyczne – betonowanie w warunkach zimowych. Niewielka ilość tych domieszek może mieć wpływ na retencję wody w płycie betonowej, a tym samym możliwość jej utwardzenia posypkami z sukcesem. Beton posadzkowy nie powinien mieć większego napowietrzenia niż 2%.
Transport betonu na miejsce budowy
Dla zachowania płyty betonowej duży wpływ ma również transport betonu. Transport i dostarczenie betonu w miejsce zabudowania powinien odbyć się bezzwłocznie po jego wymieszaniu na węźle betoniarskim.
Beton zaraz po wymieszaniu przez pewien czas nie wiąże. To opóźnienie wynosi około godziny. Dla uzyskania komfortu pracy, ale i najlepszych rezultatów w tym czasie należy beton dostarczyć i rozładować. Idealnie gdy betonowóz wjeżdża na halę/magazyn i może podać betonu bezpośrednio w miejsce zabudowania.
Czasami jest to jednak niemożliwe i trzeba skorzystać z transportu pomocniczego – taczki, wozidła lub pompy, czy rurociągu. Nie jestem zwolennikiem ani pompy ani rurociągu. Dlatego, że to dodatkowa droga, którą musi pokonać beton z „gruchy” do miejsca zabudowania.
Pracownicy betoniarni mogą się upierać, ale doświadczeni posadzkarze wiedzą, że beton wychodzący z „gruszki” i wchodzący do rurociągu, a następnie wypadający 50-100 m od „gruszki” na końcu rurociągu to już nie jest ten sam beton (bardziej napowietrzony, większe ryzyko segregacji składników).
Jak ograniczyć ryzyko odparzania posypki utwardzającej?
Jak ograniczyć ryzyko związane z betonem? Jest sposób biznesowy i sposób techniczny? Sposób biznesowy to zamówienie wykonania posadzki z materiałem. Gdy nie bierzecie betonu siebie wszelki ryzyka przechodzą na Generalnego Wykonawcę. A jeśli on zamawia całość u posadzkarza, to na firmę posadzkarską.
To znacznie ułatwia całą procedurę reklamacyjną bez przerzucania odpowiedzialności. Jeśli powodem oparzeń są przyczyny związane z betonem to mamy dość krótką ścieżkę dochodzenia do tego kto powinien poszukać rozwiązania i usunąć wady.
Sprawdź rynek dostawców betonu
Jeśli już musicie brać beton na siebie, to warto wysondować rynek. Szukać wśród dużych, renomowanych i zasobnych betoniarni, z potwierdzoną jakością wyrobów i dużymi polisami ubezpieczeniowymi. Uwierzcie mi, że naprawianie odspajającej się posypki utwardzającej na całej powierzchni posadzki to nie są tanie rzeczy. Rozpytujcie na rynku. Szukajcie informacji o ostatnich „wtopach” posadzkarskich, czy informacji o tym, których betoniarni trzeba unikać. Złe informacje roznoszą się po rynku lotem błyskawicy.
Czy wszystko zależy tylko od podkładu betonowego?
Nawet najlepsza mieszanka betonowa nie powstrzyma posypki przed odspajaniem. Zwłaszcza kiedy prace wykonywane są w nieodpowiednich warunkach. Temu właśnie poświęcam kolejny artykuł czyli odpadanie posypki od betonu ze względu na niekorzystne warunki prowadzenia prac.